داهاتووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست؛ سیاسەتی ئەمریکا و ئیسرائیل و شوێنی کورد لە هاوکێشە نوێیەکان

شیکاری

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە قۆناغێکی نوێی گۆڕانکاریی سیاسی، ئاسایشی و ستراتیژی تێدەپەڕێت؛ قۆناغێک کە هاوکێشەکانی هێز، هاوپەیمانییەکان و بەرژەوەندییە نێودەوڵەتییەکان دووبارە دەنووسرێنەوە. لەم بارودۆخەدا، سیاسەتی ئەمریکا و ئیسرائیل هەروا لە ناوەندی بڕیارە ستراتیژییەکاندا دەمێنێتەوە و کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆی لەسەر داهاتووی ناوچەکە هەیە.

ئەمریکا، سەرەڕای گۆڕانی حکومەتەکان و سیاسەتە ناوخۆییەکانی، هێشتا پاراستنی هاوپەیمانیی ستراتیژی لەگەڵ ئیسرائیل و ڕێگریکردن لە فراوانبوونی نفووزی هێزە ناوچەییەکان بە یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی خۆی دەزانێت. لە هەمان کاتدا، واشینگتۆن هەوڵ دەدات شەڕێکی فراوان لە ناوچەدا ڕوونەدات، چونکە هەر ململانێیەکی درێژخایەن کاریگەرییەکی قووڵ لەسەر ئابووری جیهان، بازاڕی وزە و ئاسایشی نێودەوڵەتی دادەنێت.

لە لایەکی ترەوە، ئیسرائیل بەردەوامە لە سیاسەتی بەرگریی پێشەکی، بە تایبەتی لەبەرامبەر ئەو هەڕەشانەی کە بە مەترسی بۆ ئاسایشی نەتەوەیی خۆی دەیانزانێت. هەروەها هەوڵ دەدات پەیوەندییە دیپلۆماسی و ئابوورییەکانی لەگەڵ هەندێک وڵاتی ناوچەدا فراوانتر بکات.

لە نێوان ئەم گۆڕانکارییانەدا، کورد وەک یەکێک لە کاراکتەرە گرنگەکانی هاوکێشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەمێنێتەوە. بەڵام شوێن و پێگەی کورد تەنها بە بڕیارەکانی زلهێزەکان دیاری ناکرێت؛ بەڵکو بە یەکڕیزی ناوخۆ، دامەزراندنی دامەزراوە بەهێز، گەشەپێدانی ئابووری و دیپلۆماسییەکی هاوسەنگ پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ هەیە.

ئەگەر هێزە سیاسییە کوردییەکان بتوانن لەسەر بەرژەوەندیی نەتەوەیی هاوڕابن و ستراتیژییەکی یەکگرتوو بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ گۆڕانکارییە هەرێمایەتی و جیهانییەکان دابنێن، ئەوا دەتوانن شوێنی کورد لە داهاتووی ناوچەدا بەهێزتر بکەن. بەڵام ئەگەر ناکۆکیی ناوخۆ بەردەوام بێت، ئەوە دەرفەتە سیاسی و دیپلۆماسییەکان کەم دەکات و هەڕەشە لەسەر بەرژەوەندییە نەتەوەییەکان زیاد دەکات.

ئێستا ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرەو قۆناغێکی نوێی هاوکێشە سیاسییەکان دەڕوات. لەو قۆناغەدا، ئەو لایەنەی بتوانێت یەکڕیزی ناوخۆ، دامەزراوە بەهێز و دیپلۆماسییەکی هۆشمەندانە کۆبکاتەوە، دەرفەتی زیاتر بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی دەبێت. کوردیش دەتوانێت لەم گۆڕانکارییانەدا، ئەگەر بە بینینی ستراتیژی و بڕیارە هۆشمەندانە هەنگاو بنێت، پێگەیەکی بەهێزتر لە ناوچە و لە ئاستی نێودەوڵەتی بەدەستبهێنێت.

ئامادەکردن:
ئاری محەمەد (Ari Mohamad)
دامەزرێنەری خەندان تێلیگراف