ناونیشان: ئێران لە ڕێککەوتنە نوێیەکەدا پارە وەردەگرێت — ڕژێم لە گەرووی هورمز قازانج دەکات ڕێکەوت: ٨ی ئابە ٢٠٢٦

بەپێی ئەو زانیارییانەی لە ڕێککەوتنی نوێی گەرووی هورمز دەرکەوتوون، ئێران بڕیارە پارەی تایبەت وەربگرێت لە بەرامبەر ڕێگەدان بە کەشتییەکان بە گەرووەکەدا بچن. لە ڕێککەوتنەکەی لە نێوان ئێران و عوماندا گفتوگۆی لێ دەکرێت، دەبێت هەر کەشتییەک بە پارە ببێت بۆ خزمەتگوزارییەکانی سەرپەرشتی و ئاسایشی دەریایی — و ئەم پارەیە دەچێتە گیرفانی ڕژێمی ئێرانەوە.

بەپێی ئەم ڕێککەوتنە، ئێران کۆنترۆڵی ڕێڕەوەکانی دەریایی دەکات؛ کەشتییەکان بە ڕێڕەوی سەر بە ئێران دەچنە ناوەوە و بە ڕێڕەوی سەر بە عومان دەچنە دەرەوە. هەر کەشتییەک بە پارە دەبێت بۆ تێپەڕبوون، بەم شێوەیە گەرووەکە دەبێتە سەرچاوەی داهات بۆ تاران. لەلایەکەوە ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕایگەیاندووە ئەم جۆرە پارەدان و کۆنترۆڵی تەنها لایەنێک ڕەت دەکاتەوە و دەڵێت گەرووەکە دەبێت بە کراوەیی بێت و بەپێی یاسای نێودەوڵەتی بێت.

لێکدەرەوەکان هۆشداری دەدەن کە ئەم ڕێککەوتنە پاداشتی ئێرانە بۆ ئەوەی ماوەی چەند مانگێک بوو گەرووەکەی بەکاردەهێنایە بە ئامرازی دژمکاری. ئێستا داوای پارە دەکات لە بەرامبەر ئەوەی کەشتییەکان بە ئاسانیدا بڕۆن — و لە بریی ئەوەی سزای بکەن، پاداشتی دەدەن. ئەو ئاوییە نێودەوڵەتییەی کە دەبێت بە بەلاش بێت، کراوەتە سەرچاوەی قازانج بۆ ئەو ڕژێمەی کە خۆی بەستبوویەوە و تۆقاندبوویەوە.

هێشتا تەوای ڕێککەوتنەکە بڵاوە نەکراوەتەوە، و ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕایگەیاندووە هێشتا ناتوانێت بڵێت ئایا ئەم ڕێککەوتنە بەڕیوە دەچێت یان نا. سەرچاوە سەربەخۆکان هۆشداری دەدەن کە ئەگەر ئێران بەم شێوەیە سەرکەوتوو بێت، پێشەوەدەقێکی مەترسیدار دەبێت: ڕژێمێک کە لەژێر سزای نێودەوڵەتیدایە، بە ئاسانی دەتوانێت باج لە بازرگانیی.             

                                                                  پارێزەرانی مافی مرۆڤ هۆشداری دەدەن: ئەگەر ئێران بکرێتە خاوەنی ڕێڕەوەکە و هێزەکانی بە ئاسانی دەست بەسەر کەشتییەکاندا بگرن، هەر کەسێک لەسەر کەشتییەکان دەکەوێتە مەترسییەوە. دڵنیاییەک نییە کە مامەڵەی باشی لەگەڵ بکرێت، مافەکانی بپارێزرێت، یان ئازادانە بڕوات. داواکردنی پارە لە بەرامبەر ئەوەی کەسانی سادە بە خۆشحاڵی بڕۆن، ئەمە پارەدانێکی ئاسایی نییە — ئەمە بەکارهێنانی خەڵکە بە ئامرازی قازانج و فشار.

بەم شێوەیە، ڕێڕەوێکی دەریایی کە دەبێت بۆ هەمووان بێت و ئاسایش بێت، دەبێتە تەلەیەک بۆ سەر مرۆڤەکان. ڕژێم پارە و دەسەڵات وەردەگرێت؛ لەبەرامبەردا مرۆڤی سادە دەکەوێتە ترس، بێدادپەروەری، و پێشێلکردنی مافی مرۆڤەوە. هیچ قازانجێک نابێتە هۆی ئەوەی ماف و ئاسایشی مرۆڤ بکەوێتە مەترسییەوە. جیهان وەربگرێت.

لەسەر ئەم هەوڵە وێنەیەکم بۆ دروست بکەبە لۆگۆی خۆمەوە لەسر ئەو شێوازەی بۆم داناویت